CZAS REALIZACJI 10 DNI

Tytuł: Z życia tomaszowskiej wsi pierwszej połowy XX wieku
Autor: Bolesław Cisło
Wydawca: Tomaszowskie Towarzystwo Regionalne
Wydanie: pierwsze, Rok: 2001
Oprawa: miękka
Ilość stron: 104 strony
Format: 15x22 cm
ISBN: 83-903465-9-1

Spis treści:
OD AUTORA
1. RYS GEOGRAFICZNY ZIEMI TOMASZOWSKIEJ
2. RYS HISTORYCZNY ZIEMI TOMASZOWSKIEJ
3. PODZIAŁ ADMINISTRACYJNY POWIATU
4. UWARUNKOWANIA SPOŁECZNO - GOSPODARCZE
5. ZIEMIA TOMASZOWSKA TARGANA WOJNAMI I WALKAMI
6. Z ŻYCIA TOMASZOWSKIEJ WSI
- BUDOWNICTWO WIEJSKIE
- WYPOSAŻENIE MIESZKAŃ
- GOSPODARSTWA WIEJSKIE I ICH WYPOSAŻENIE
- PRACE W POLU
- ZAJĘCIA KOBIET WIEJSKICH
- DZIECI, ICH OBOWIĄZKI I ZABAWY
- UBIORY I STROJE TOMASZOWSKIE
- RZEMIOSŁO NA WSI
- WIEJSKIE WESELA
7. ZWYCZAJE I OBYCZAJE
8. INNE PRAKTYKI I WIERZENIA
9. KARTKI Z TOMASZOWSKIEGO KALENDARZA (1900 -1950)
10. UWAGI KOŃCOWE
11. LITERATURA

"Niedościgniony obserwator życia wiejskiego Władysław Reymont (1867 - 1925) napisał jedyną i jak dotychczas niepowtarzalną epopeje z życia wsi polskiej pt.: "Chłopi", za którą 13 października 1924 r. otrzymał literacką Nagrodę Nobla. Przed napisaniem swojego dzieła, autor poznawał różne środowiska wiejskie, nie stronił od różnych zajęć a nawet przez pewien czas mieszkał na wsi, aby z bliska przyjrzeć się wiejskiemu folklorowi. Swoje obserwacje, a później opisane akcje osadził w jednym z centralnych regionów naszego kraju. Pasjonująca to lektura, w oparciu o którą po 1960 r. nakręcono film polski pod tym samym tytułem.

Zafascynowany tym tematem - jako syn Ziemi Tomaszowskiej i mieszkający w tym środowisku od urodzenia, a także jako regionalista tej ziemi - pragnę (zapewne nieudolnie) w niniejszej publikacji zaprezentować standard życiowy ludności wiejskiej powiatu tomaszowskiego pierwszej połowy XX wieku: wiejską zabudowę, warunki mieszkaniowe i wyposażenie mieszkań, pracę w polu i używany sprzęt rolniczy, zajęcia kobiet, ubiory i stroje, organizowane wiejskie wesela, gry, zabawy dzieci i młodzieży, a także zwyczaje i obyczaje tomaszowskiej wsi, które dziś urosły do rangi folkloru a nawet legendy. Prezentuję je w taki sposób jak je widziałem, odczuwałem i jaki utkwił w mojej pamięci. Moje obserwacje odnoszą się głównie do środkowej i wschodniej części powiatu (m.in. gmin: Rachanie, Tyszowce, Łaszczów, Telatyn, Jarczów) i zostały potwierdzone przez mieszkańców starszego pokolenia tych terenów.

Zasadnym wydaje się przypomnienie faktu, że powiat tomaszowski dawniej leżał w granicach zwanych Polską "B" co oznaczało, że region ten należąc wcześniej do zaborów austriackiego i rosyjskiego, w społeczno-gospodarczym rozwoju pozostawał w tyle wobec innych regionów kraju i między innymi z tych względów zasługuje na utrwalenie w zapisie. Wysiłek tutejszego chłopa pod każdym względem musiał być większy od wysiłku chłopa np. w Poznańskiem.

Pracę niniejszą piszę w trosce o zachowanie w pamięci obecnych i przyszłych pokoleń informacji o stanie i zasobności wsi najpierw w porozbiorowej Polsce a potem w II Rzeczypospolitej - do drugiej wojny światowej włącznie, przedstawiając obraz wsi, jaki bezpowrotnie przeszedł już do historii.

Ponieważ dotychczas nie wydano książki na opisywany temat w odniesieniu do powiatu tomaszowskiego - mam nadzieję, że Czytelnicy wykażą zrozumienie w tej sprawie i zgłoszą życzliwe uwagi do ewentualnych nieścisłości bądź luk np. w nazewnictwie sprzętu gospodarskiego i jego kompletności. Być może będą wykorzystane przy ew. drugim uzupełnionym wydaniu tej publikacji.

Po drugim rozdziale ukazałem tło historycznych i społeczno-gospodarczych uwarunkowań tomaszowskiej wsi, bowiem to one, moim zdaniem oddziaływały na jej rozwój, postęp, cywilizację, edukację i w konsekwencji stopę życiową tutejszej społeczności."

Bolesław Cisło