Tytuł: Oddziały partyzanckie i samoobrony obwodu AK Tomaszów Lubelski
Autor: Ireneusz Caban
Wydawca: O.K. Tomasz Wiater
Wydanie: pierwsze, Rok: 2000
Oprawa: miękka
Ilość stron: 198 stron
Format: 14,5x20,5 cm
ISBN: 83-913771-1-3

"Obwód tomaszowski ZWZ-AK należał do jednych z najbardziej zaangażowanych w walce zarówno z niemieckim okupantem, jak i ukraińskimi nacjonalistami. Wyraźnej specyfiki nadały mu wysiedlenia z przełomu 1942 i 1943 r. oraz z połowy 1943 r, uderzenie na nasiedlone wsie, a od początku 1944 r. systematyczna walka z oddziałami ukraińskimi, które spychane przez front wschodni przeszły m.in. na wschodnio-południowe tereny woj. lubelskiego.

W 1944 r. organizacja obwodowa niemal w całości była zaangażowana w walce samoobronnej, jej członkowie na co dzień dysponowali bronią, co poza oddziałami partyzanckimi i dywersyjnymi, nie miało miejsca w innych obwodach. Nie magazynowano tu broni na okres powstania powszechnego i "Burzy". Nie prowadzono także w takim zakresie, jak gdzie indziej studiów i ćwiczeń aplikacyjnych związanych z tymi planami, jakkolwiek istniał plan opanowania ogniska walki "Tomaszów Lubelski", który był co jakiś czas uzupełniany.

Jak żaden inny obwód w okręgu obwód AK Tomaszów Lubelski był w stanie wystawić pod bronią co najmniej 1/3 stanu organizacji (w dniach 8-9 111 w akcji sahryńskiej - ponad 1000, a 2 VI 1944 r. - około 1200 żołnierzy). Na najwyższą skalę wystąpiły tu elementy ponadorganizacyjnego ruchu samoobrony i pospolitego ruszenia. W żadnym innym obwodzie członkowie AK nie zapoznali się w takim zakresie, z krótszą lub dłuższą, działalnością partyzancką, jak w obwodzie tomaszowskim. Szacuje się, że z działalnością "w polu" zapoznało się około połowy stanu organizacji. Działało tu najwięcej oddziałów partyzanckich.

Obwód AK Tomaszów Lubelski był też jednym z największych w okręgu. W jego skład wchodził nie tylko pow. tomaszowski, ale także północno-zachodnie gminy pow. lubaczowskiego: Dzików Stary, Cieszanów, Narol, Płazów, a od wczesnej wiosny 1944 r. cały pow. lubaczowski.

Opracowanie " Oddziały partyzanckie i samoobrony obwodu AK Tomaszów Lubelski" jest kolejną książką autora o Armii Krajowej w tym obwodzie. Dotychczas ukazały się: "Związek Walki Zbrojnej, Armia Krajowa w obwodzie AK Tomaszów Lubelski. Relacje, wspomnienia, opracowania, dokumenty" (Lublin 1997, wyd. II. 1999), "Na dwa fronty. Obwód AK Tomaszów Lubelski w walce z Niemcami i ukraiński nacjonalistami" (Lublin 1999) oraz "Placówka Armii Krajowej Tyszowce" (Lublin 1999).
Wszystkie te książki dowodzą wielkiej patriotyczności mieszkańców tej ziemi i ich heroizmu w okresie największej próby narodowej."

Ireneusz Caban

Sponsor wydania: Tomaszowskie Towarzystwo Regionalne

Spis treści:

SŁOWO WSTĘPNE
Rozdział I. ZARYS DZIEJÓW ORGANIZACJI OBWODOWEJ
1. Powstanie organizacji
2. Stan liczebny i uzbrojenie
3. Scalenie
4. Organizacja batalionowa obwodu
5. Sekcje szturmowe, kompania dywersyjna, oddziały dywersji bojowej
6. Partyzantka
7. Problem zagrożenia ukraińskiego
8. "Burza" i OSZ
9. Powojenne losy żołnierzy

Rozdział II. ODZIAŁY PARTYZANCKIE (METRYCZKI)
1. Oddział "Polakowskiego"
2. "Drużyna Wschodnia" Oddziałów Dywersji Bojowej
3.1. Kompania Oddziałów Dywersji Bojowej
Pluton I
Pluton II
Pluton III
4.2. Kompania Oddziałów Dywersji Bojowej
Pluton I
Pluton II
Pluton III
5. Oddział "Lopka" - "Błyskawicy"
6. Oddział "Burzy"
7. Oddział (obóz leśny) "Kata"
8. 3. Kompania Leśna Obwodu AK Tomaszów Lubelski (Kompania Leśna "Ligoty")
9. Pluton konnego zwiadu Obwodu AK Tomaszów Lubelski (oddział "Orkana"-"Szkwała"-"Małego")
10. Pluton żandarmerii polowej obwodu AK Tomaszów Lubelski
11. Oddział leśny "Kruka" (6. Kompania, Kompania "Cieszanów")
12. "Kompania żelazna" (OP 1 rejonu Obw. Tomaszów Lubelski, oddział "Korczaka")
13. Oddział "Godziemby" (4. Kompania 19 pp im. Odsieczy Lwowa)

Rozdział III. ODDZIAŁY SAMOOBRONY (METRYCZKI)
1. Kompania (Kompania "Narol", Kompania "Kostka")
2. Kompania (Kompania "Ruda Różaniecka", Kompania "Hanysa")
3. Kompania (Kompania "Susiec", Kompania "Ligoty")
4. Kompania (Kompania "Majdan Sopocki", Kompania "Bystrego")
5. Kompania (Kompania "Dzików"
6. Kompania (Kompania "Cieszanów")
7. Kompania (Kompania "Łaszczów", Kompania .Lemiesza")
8. Kompania (Kompania "Telatyn", Kompania "Szarfy")
9. Kompania (Kompania "Łykoszyn"-"Nabróż", Kompania "Araba")
10., 11., 12. Kompania
13., 14., 15. Kompania
16., 17., 18. Kompania
19. Kompania (Kompania "Komarów", Kompania "Głaza")
20. Kompania (Kompania "Beli")
21. Kompania (Kompania "Tyszowce, Kompania "Groma")

Rozdział IV. NOTY BIOGRAFICZNE DOWÓDCÓW ODDZIAŁÓW PARTYZANCKICH I SAMOOBRONY
INDEKS NAZWISK
INDEKS PSEUDONIMÓW I NAZWISK KONSPIRACYJNYCH